W centrum Legnicy, tuż obok rynku, mieści się muzeum, które trudno znaleźć gdziekolwiek indziej na mapie świata. Muzeum Miedzi to jedna z zaledwie czterech takich placówek na całym globie – specjalizujących się w historii wydobycia i obróbki tego czerwonego metalu. Sama lokalizacja nie jest przypadkowa, bo Legnica i okolice od pradziejów były związane z przeróbką miedzi i brązu, a od średniowiecza także z jej wydobywaniem.

Muzeum zajmuje barokowy pałac, który sam w sobie zasługuje na uwagę. To dawna kuria opatów cysterskich z klasztoru w Lubiążu, wzniesiona w latach 1726-1728. Budynek należy do najcenniejszych przykładów architektury barokowej na Dolnym Śląsku i tworzy wraz z sąsiednią Akademią Rycerską oraz kościołem św. Jana wyjątkowy zespół zabudowy.

Historia muzeum – od zgliszczy do odbudowy

Pierwsze muzeum w Legnicy powstało jeszcze w 1879 roku, ale jego budynek i zbiory spłonęły w 1945 roku. Obecne Muzeum Miedzi utworzono dopiero w 1962 roku i trzeba było budować wszystko od podstaw – nie ocalał żaden eksponat z przedwojennej kolekcji. Przez ponad 60 lat funkcjonowania udało się zgromadzić około 30 tysięcy obiektów, co robi wrażenie jak na placówkę startującą praktycznie z niczym.

Siedzibą muzeum został wspomniany pałac opatów, do którego dołączył XIX-wieczny budynek przylegający pod kątem prostym wzdłuż ulicy św. Jana. Na tyłach obu gmachów urządzono największe na Dolnym Śląsku lapidarium – czyli coś w rodzaju muzeum kamienia pod gołym niebem, gdzie można zobaczyć zabytki architektury i rzeźby.

Co można zobaczyć w kolekcji miedzi

Główną atrakcją są oczywiście zbiory związane z miedzią. Minerały miedzi pochodzą z całego świata – od drobnych okkazów po imponujące bryły. Dla osób interesujących się geologią to prawdziwa gratka, bo można porównać jak ten sam metal wygląda w różnych formach i skąd go wydobywano.

Zabytki techniki pokazują, jak przez wieki wyglądało górnictwo i hutnictwo miedzi. Są tu narzędzia, urządzenia, modele – wszystko to, czym posługiwali się ludzie od pradziejów po czasy współczesne. Ciekawy jest dział poświęcony przedmiotom użytkowym i artystycznym z miedzi oraz jej stopów. Od prostych naczyń i narzędzi, przez broń, aż po misternie zdobione wyroby artystyczne.

Wśród eksponatów znajdują się płacidła – dawne środki płatnicze z czasów sprzed wynalezienia monet. W różnych regionach świata płacono tym, co było dostępne i wartościowe: perłami, solą, a także miedzią i brązem. Muzeum prezentuje kolekcję takich płacideł, w tym Manile – bransolety z południowej Nigerii, którymi płacono za żonę. Kobiety nosiły je na rękach lub kostkach jako oznakę majętności męża, a w razie rozwodu stanowiły zabezpieczenie finansowe dla niej i dzieci.

Miedzioryt – czyli technika graficzna wykorzystująca miedziane płyty – reprezentowany jest przez prace dawne i współczesne. To dobra okazja, żeby zobaczyć jak artyści przez stulecia wykorzystywali ten metal do tworzenia grafik.

Polskie złotnictwo i sztuka współczesna

Muzeum gromadzi również imponującą kolekcję polskiego złotnictwa współczesnego. Są tu dzieła artystów z okresu międzywojennego i lat późniejszych, a także prace wykonane na legnicki konkurs srebra. Dla miłośników designu i rzemiosła artystycznego to pozycja obowiązkowa.

Osobną część zbiorów stanowi kolekcja sztuki art déco – stylu, który królował w latach 20. i 30. XX wieku. Eleganckie formy, geometryczne wzory i charakterystyczna estetyka tamtych czasów dobrze komponują się z barokowym wnętrzem pałacu.

Jednym z ciekawszych eksponatów jest ładunek ze statku z początku XV wieku. Jego wyjątkowość polega na doskonałym stanie zachowania – podczas pożaru roztopiona smoła zalała przewożone towary, chroniąc je przed niszczącym działaniem słonej wody. Pod tą powłoką przetrwały wlewki miedziane, żelazo w różnych formach, deski, wosk oraz drobne przedmioty należące do załogi.

Legnica i region – historia zapisana w eksponatach

Nie samą miedzią człowiek żyje. Znaczna część zbiorów dokumentuje dzieje Legnicy i regionu od pradziejów po współczesność. Archeologia reprezentowana jest przez ceramikę pradziejową i średniowieczną, narzędzia kamienne, przedmioty z brązu, żelaza, drewna, kości i skóry.

W kolekcji znajdują się także: numizmaty i medale, dzieła rzemiosła artystycznego, malarstwo, grafika, fotografie, pocztówki, mapy, rękopisy, dokumenty, starodruki, materiały biograficzne i sztandary. To spory przekrój przez różne dziedziny, więc każdy znajdzie coś dla siebie.

Oddziały muzeum – zamek i pole bitwy

Muzeum Miedzi zarządza dwoma oddziałami poza główną siedzibą. Pierwszy to Muzeum Bitwy Legnickiej w Legnickim Polu – miejscu, gdzie w 1241 roku polskie rycerstwo starło się z najeźdźcami mongolskimi. Dla fanów historii średniowiecznej to obowiązkowy punkt.

Drugi oddział mieści się na Zamku Piastowskim w Legnicy. W pawilonie można zobaczyć relikty romańskiej kaplicy, a także wejść na wieże widokowe św. Piotra i św. Jadwigi. Sezon turystyczny na zamku rusza pod koniec kwietnia i trwa do jesieni. To świetna okazja, żeby połączyć zwiedzanie muzeum z wizytą w jednej z najstarszych budowli miasta.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się u różnych typów zwiedzających. Miłośnicy historii techniki i przemysłu znajdą tu fascynujące eksponaty związane z górnictwem i hutnictwem. Osoby interesujące się sztuką docenią kolekcje złotnictwa, art déco i miedziorytu. Fani historii regionalnej mogą zagłębić się w dzieje Legnicy i okolic.

Rodziny z dziećmi też nie powinny się nudzić – zwłaszcza jeśli młodsze pokolenie lubi oglądać „skarby” i ciekawe przedmioty. Minerały, dawna broń czy egzotyczne płacidła z Afryki potrafią przykuć uwagę. Warto tylko pamiętać, że to klasyczne muzeum z eksponatami za szybami, więc najmłodszym może się wydać mniej interaktywne niż nowoczesne centra nauki.

Praktyczne informacje – godziny, ceny, dojazd

Muzeum ma dwa sezony zwiedzania. W okresie zimowym (od 1 października do 31 maja) otwarte jest od wtorku do piątku w godzinach 10:00-17:00, a w soboty od 11:00 do 17:00. W sezonie letnim (od 1 czerwca do 30 września) zwiedzanie możliwe jest od środy do piątku między 10:00 a 17:00 oraz w weekendy od 11:00 do 17:00. Poniedziałki są dniami wolnymi od zwiedzających.

Pawilon z reliktami kaplicy romańskiej na Zamku Piastowskim wraz z wieżami widokowymi można zwiedzać od środy do piątku w godzinach 11:00-16:00, a w weekendy od 11:00 do 17:00. Sezon na zamku startuje zazwyczaj pod koniec kwietnia.

Muzeum znajduje się przy ulicy Partyzantów 3, tuż obok centrum Legnicy. Dojazd komunikacją miejską nie stanowi problemu – do centrum dociera większość linii autobusowych. Samochodem można dojechać bez trudu, choć z parkowaniem w ścisłym centrum bywa różnie, zwłaszcza w dni targowe.

Warto zarezerwować na zwiedzanie przynajmniej 1,5-2 godziny, żeby spokojnie obejrzeć główną ekspozycję. Jeśli planuje się również wizytę na Zamku Piastowskim lub w Muzeum Bitwy Legnickiej, lepiej przeznaczyć na to pół dnia lub nawet cały dzień.

Kontakt z muzeum: telefon 76 862 49 49 (centrala) lub 76 862 02 89 (tel./fax), e-mail: [email protected]. Aktualne informacje o cennikach biletów, wystawach czasowych i wydarzeniach specjalnych najlepiej sprawdzić na stronie muzeum-miedzi.art.pl przed wizytą.